Loading...

بنیاد قلم فارابی

علاقمندان به عضویت در بنیاد قلم فارابی و فعالیت در حوزه فرهنگی،ادبی و اجتماعی می توانند از طریق ایمیلهای زیر درخواست خود را ارسال فرمایند.

info@farabips.com

ایمیل مدیر عامل:

smaeil.lotfi @ gmail.com

سبد خرید شما

سبد خرید شما خالی است

آمار

  • تعداد کالا: 74
  • بازدید امروز: 80
  • بازدید دیروز: 213
  • بازدید کل: 403892

محمود دولت آبادی

محمود دولت آبادی


محمود دولت آبادی، داستان نویس بزرگ ایرانی در دهم ماه مرداد سال ۱۳۱۹ به دنیا آمد. محل تولد او روستای دولت آباد در سبزوار خراسان بود. همان محلی که بعدها، بستر اتفاقات مهم ترین رمان دولت آبادی شد. او در خانواده ای پرجمعیت بزرگ شد و همانطور که قاعده تمام فرزندان روستا است با داستان های مربوط به منطقه و زمانه اش.

 

 دولت آبادی از دوران نوجوانی شغل های بسیاری را تجربه کرد. در روستا، مانند هر پسر روستایی ابتدا کار روی زمین پدری و چوپانی را آزمود. در سبزوار شاگرد دوچرخه ساز شد و سپس به سراغ آرایشگری رفت. این شغل ها دستمایه بسیاری از آثار او شدند و در آنها نمود یافتند، اما دامنه تجربیاتش به همین جا ختم نشد. پس از ترک سبز وار راهی مشهد و سپس تهران شد و در این شهر هم کارهای جدیدی را تجربه کرد. ابتدا حروفچین چاپخانه شد و بعد با رکلامتوری برنامه های تئاتر و سوفلوری و کنترلچی گری راه خود را به سینما و تئاتر باز کرد. تمام این شغل ها برای دولت آبادی راهی بودند برای شناخت جامعه و مردم و زمانه اش. این شناخت عینی و عمیق، داستان های او را به آثاری واقع گرا که دوره ای از تاریخ ایران را پوشش می دهند تبدیل کرد و آنها را در رده آثار ماندگار قرار داد.

 

 او در سن ۱۸ سالگی به مشهد رفت تا گروهبان ارتش شود، اما نشد و به کارگری رفت. در همین دوران بود که به طور اتفاقی با تئاتر آشنا شد و آنقدر علاقه مند شد که به تهران رفت تا تئاتر بخواند. سال ۱۳۴۰ بود که در تهران نزد مصطفی اسکویی دوره بازیگری را گذراند. او این دوره را با موفقیت و به عنوان هنرپیشه اول پشت سر گذاشت و سال بعد، در نمایش «شب های سفید» نوشته داستایوفسکی بازی کرد. بازی بعدی او در نمایش «قرعه برای مرگ» اثر واهه کاچا و سپس نمایش های «اینس مندو»، «تانیا»، «نگاهی از پل» اثر آرتور میلر بود و بعد از آن شروع به کار در اداره برنامه های تئاتر کرد. در همین زمان به گروه هنر ملی پیوست و دوره طلایی تئاتر او آغاز شد.

 

 دولت آبادی در همان سال نخست حضور در تئاتر کار نمایشنامه نویسی را هم آغاز کرد و نخستین نمایشنامه اش به نام «ته شب» در سال ۱۳۴۱ به رشته تحریر درآمد. پس از «ته شب»، دولت آبادی «ادبار» را به همراه داستان های «بند»، «پای گلدسته امامزاده»، در مجموعه «لایه های بیابانی» در سال ۱۳۴۷ منتشر کرد. از دیگر آثار او در آن دوران می توان به داستان های «هجرت سلیمان» و «سایه های خسته»، اشاره کردکه از نظر ساختار با آثار قبلی او متفاوتند. اثر بعدی دولت آبادی «بیابانی» است که منتقدان ادبی آن را نقطه عصیان آثار دولت آبادی به شمار می آورند، داستانی درباره ناکارآمدی ساخت نوین اجتماعی.

 

دولت آبادی در این سال ها با بازی در نمایش های «شهر طلایی» نوشته عباس جوانمرد، «قصه طلسم و حریر و ماهیگیر» نوشته علی حاتمی، «ضیافت و عروسک ها» نوشته بهرام بیضایی، سه نمایشنامه پیوسته «مرگ در پاییز» نوشته اکبر رادی و «تامارزوها» نوشته نصرت نویدی تجربیات بسیاری اندوخت و پس از آن در نمایش «راشومون» به کارگردانی خودش نیز نقشی بازی کرد. کارهای بعدی اش مشارکت در انجمن تئاتر، بازی در نمایشنامه «حادثه درویشی» نوشته آرتور میلر با کارگردانی ناصر رحمانی نژاد و «چهره های سیمون ماشار» اثر برشت با کارگردانی مشترک محسن یلفانی و سلطان پور بود. در سال ۱۳۵۳ مهین اسکویی، کارگردان تئاتر از او دعوت کرد که در نمایشنامه «در اعماق» اثر ماکسیم گورکی ایفای نقش کند و سپس نقشی کوتاه در فیلم گاو داریوش مهرجویی بازی کرد.

  

تا سال ۱۳۵۳، دولت آبادی نقش آفرینی های بسیاری بر صحنه تئاتر کرد که آخرین آن «در اعماق» نوشته ماکسیم گورکی بود، اما محمود دولت آبادی نتوانست نقش خود را در آخرین شب نمایش در سنگرود قزوین روی صحنه اجرا کند؛ او درست یک شب پیش از آخرین اجرای نمایش بدون آنکه اتهامی روشن متوجهش باشد از سوی ساواک بازداشت و زندانی شد. او تا این زمان علاوه بر فعالیت هایش روی صحنه، ده مجموعه داستان، رمان و نمایشنامه نیز منتشر کرد. از جمله این نمایشنامه ها می توان به لایه های بیابانی، سفر، آوسنه بابا سبحان، گاواره بان و عقیل عقیل اشاره کرد، اما گویا دستگیری و بازداشتش نقطه پایانی بر دوران نقش آفرینی او در تئاتر بود.

 

دولت آبادی چند سال بعد به تئاتر بازگشت، اما این بار نه به عنوان بازیگر که در کسوت دبیر سندیکای تئاتر ایران. پس از پایان کار این سندیکا رابطه دولت آبادی با تئاتر تنها به انتشار نمایشنامه هایش محدود ماند. نخستین رمانش «سفر» نام داشت. پس از آن رمان «اوسنه بابا سبحان» را منتشر کرد و سپس «باشبیرو» و «جای خالی سلوچ» را نوشت.

 

از همان اواخر دهه ۴۰ خورشیدی ایده های مهم ترین اثر محمود دولت آبادی، رمان «کلیدر» در ذهنش جان گرفت. کمی بعد نگارش این رمان را آغاز کرد، اما ۱۵ سال به طول انجامید تا نقطه پایان شاهکارش را بگذارد. کلیدر نام کوهی است میان شهرهای سبزوار، نیشابور و قوچان و این بلندترین رمان ایرانی، داستان واقعی یاغی گری ها، ماجراجویی ها و آزادگی گل محمد، قهرمان سبزواری است. دولت آبادی که کودکی خود را با شنیدن داستان ها، اشعار و مرثیه های مربوط به گل محمد گذرانده بود، داستان زندگی این قهرمان را با خیال خود آمیخت و رمان بی نظیر کلیدر را آفرید. این رمان در ده جلد و ۲۸۳۶ صفحه توسط انتشارات «فرهنگ معاصر» منتشر شد و با داشتن حدود ۹۵۰ هزار کلمه در رتبه دوم طولانی ترین رمان جهان، پس از «در جست و جوی زمان از دست رفته» مارسل پروست قرار گرفت.

 

 دولت آبادی بیش از ۵۰ سال از زندگی خود را بدون وقفه درحال نگارش داستان و رمان بوده است. او در این سال ها آثار بسیاری، منتشر شده یا نشده خلق کرده است که از جمله آنها می توان به «گاواره بان» «مرد»، «عقیل عقیل»، «از خم چنبر»، «دیدار بلوچ» و «جای خالی سلوچ» اشاره کرد. «زوال کلنل»، رمانی است که دولت آبادی در دهه ۶۰ آن را به رشته تحریر در آورد، اما تقریبا ۲۰ سال بعد و به زبان آلمانی انتشار یافت و نامزد جایزه من بوکر آسیا و جایزه بهترین کتاب داستانی ترجمه آمریکا نیز شد.

او با خلق این آثار داستانی گنجینه ای بزرگ از آداب و رسوم مردمانی را به رشته تحریر درآورده که آرام آرام از بین رفته اند. او راوی برجسته دورانی مهم از تاریخ ایران است، راوی رنج انسان هایی که مردمش بودند و با قلم او جاودانه شده اند.


نظرات
    ارسال نظر





    Powered by WebGozar

    پارسیان پال